Gmina Rejowiec Fabryczny

Tytuł

Znak

Data utworzenia

Opis

Zleceniodawca:

URZĄD GMINY REJOWIEC FABRYCZNY

Wykonawca:

Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej

w Warszawie

Zakład Zagospodarowania Przestrzennego i Urbanistyki

w Lublinie 

 

 

STRATEGIA ROZWOJU GMINY

REJOWIEC FABRYCZNY

 

 

 

Wójt Gminy:

mgr inż. Zdzisław Krupa

 

Autorzy:

dr Jan Polski

dr Henryk Ponikowski

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lublin * kwiecień * 2000

 

 

 

 

 

Spis treści

Str.

1. WPROWADZENIE........................................................... 3

2. METODA PLANOWANIA STRATEGICZNEGO ROZWOJU GMINY. 5

3. ANALIZA SWOT......................................................... 8

4. PROJEKCJA PRZYSZŁOŚCI GMINY........................................................     21

5. MISJA I CELE STRATEGICZNE......................................... 28

6.ZADANIA O ZNACZENIU STRATEGICZNYM........................... 33

1. WPROWADZENIE

Planowanie i zarządzanie strategiczne rozwojem gminy jest działalnością właściwą demokratycznemu ustrojowi państwa w sferze politycznej i społecznej. W ustroju demokratycznym samorząd gminny jest samodzielnym podmiotem sprawowania władzy na terenie gminy w zakresie działalności społecznej i gospodarczej nie objętej kompetencjami innych szczebli władzy państwowej, jak też samorządowej. Prawo regulujące sposób i kompetencje samorządu gminnego nie zapewnia jednak skuteczności podejmowania decyzji gospodarczych, w tym głównie inwestycyjnych, ze względu na uwarunkowania finansowe. Prawo także nie może, ze swej natury, zabezpieczyć pracy a przez to dochodów mieszkańcom gminy. Sytuacja finansowa gminy zależy w dużym stopniu od poziomu jej bazy ekonomicznej, której trzonem są jednostki gospodarki rynkowej. Samorząd gminny nie może jednak bezpośrednio kierować tą częścią działalności gospodarczej, która jest objęta gospodarką wolnorynkową. Firmy kierują się samodzielnie obiektywnymi regułami rynku, czyli obiektywnymi prawami ekonomicznymi. Stąd też strategia rozwoju gminy nie wyręcza ani prawa ani rynku. Ma wspomagać zarówno pole działania rynku jak też wspomagać możliwość wypełniania przez samorząd zadań obowiązkowych określonych przez prawo.

Strategia rozwoju gminy jest w istocie narzędziem wspomagającym planowanie i kierowanie tą częścią działalności gospodarczej, która wchodzi w zakres kompetencji samorządu gminnego i tą, która pozostaje poza obligatoryjnym zakresem kompetencji tego szczebla, jednakże jest w zakresie żywotnych zainteresowań gminy. Gmina zabiegająca o zewnętrzne czynniki rozwojowe, np. o budowę lub modernizację dróg wojewódzkich czy krajowych na swoim terenie pełni funkcję inicjatywną. Programowanie nie swoich zadań w strategii gminy jest więc celowe. Stanowi pomost współpracy między samorządem gminy a innymi szczeblami władzy publicznej. Ze względu na układ kompetencji w zakresie polityki gospodarczej głównym partnerem gminy jest obecnie samorząd wojewódzki. Strategia gminy powinna być kompatybilna z obligatoryjnie przygotowywaną strategią województwa.

Wprawdzie opracowanie i uchwalenie strategii rozwoju gminy nie jest obowiązkiem formalnym samorządu gminnego, jednakże jest wyrazem inicjatywnej funkcji władzy na tym szczeblu. Strategia gminna może pełnić wiele funkcji. Pełni trzy zasadnicze funkcje, jak każda inna forma planowania gospodarczego (i przestrzennego) w sferze publicznej.

Pierwszą funkcją strategii jest przygotowywanie decyzji dla Zarządu i uchwał dla Rady. Jest to funkcja decyzyjna. Strategia powinna stopniowo być dopracowywana do takiej formy aby ważniejsze decyzje gospodarcze i uchwały wynikały z celów strategicznych.

Drugą funkcją planowania i zarządzania strategicznego jest funkcja koordynacyjna. Strategia powinna określić pewien porządek działań. Jednakże ze względu na niepewność warunków obiektywnych nie powinna to być koordynacja “na sztywno”. Pewne działania powinny być wszakże ułożone wyprzedzająco w stosunku do innych aby można było stworzyć dogodne warunki skuteczności działań następczych. W ramach tej funkcji, poza sekwencyjnym porządkiem działań, na podkreślenie zasługuje potrzeba kojarzenia działań równoczesnych. Są to najczęściej działania między sobą skojarzone komplementarnie. Przykładowo budowa systemów kanalizacyjnych powinna być komplementarnie skojarzona z budową oczyszczalni ścieków. W praktyce komplementarność działań rzadko jest zachowywana, głównie ze względu na niewystarczające środki finansowe. Strategia powinna jednak informować zarówno o następczym jak i komplementarnym (równoczesnym) układzie działań.

Trzecią funkcją odnoszącą się przeważnie do sfery planowania strategicznego jest szeroka informacja o polityce rozwoju gminy na tle gospodarczych, społecznych i prawnych uwarunkowaniach rozwoju. Informacja ma być odbierana przez wszystkie partnerskie szczeble władzy publicznej, przez podmioty potencjalnie zainteresowane inwestowaniem na terenie gminy i przez społeczność lokalną coraz bardziej angażującą się w sprawy rozwoju swojego terenu. Informacja o polityce rozwoju wyrażonej w strategii lokalnej będzie też istotna dla wszystkich zewnętrznych podmiotów finansujących programowe przedsięwzięcia inwestycyjne.

Wszelkie inne funkcje pochodne od tych trzech wymienionych stanowią praktycznie nieograniczony zbiór. Przykładowo funkcja integrująca społeczność lokalną wokół spraw rozwoju gminy jest pochodną od funkcji informacyjnej i koordynacyjnej.

Na koniec części wstępnej wypada określić istotę strategii jako narzędzia planowania i zarządzania władzy publicznej w zakresie wspomagania rozwoju. Definicja zostanie zapożyczona ze strategii rozwoju regionu, niemniej jednak jest adekwatna do strategii jaką należy przygotować dla wspomagania rozwoju gminy. Strategia rozwoju regionu (gminy) jest koncepcją działania zmierzającego do zrównoważonego i długotrwałego rozwoju regionu przedstawiona w formie zwartego dokumentu zawierającego procedury osiągania zamierzonych celów. Dokument taki powinien składać się z: diagnozy stanu istniejącego, analizy słabych i mocnych stron, celu strategicznego i celów pośrednich, części dotyczącej sposobu realizacji założonych celów, z wyszczególnieniem roli poszczególnych podmiotów, mechanizmu monitorowania i korygowania wdrażanej strategii. Dla efektywności realizowanej strategii istotne znaczenie posiada zaangażowanie w proces jej opracowywania przedstawicieli wszystkich znaczących instytucji i grup interesu w regionie. Odpowiednio dla gminy strategię rozwoju można określić jako koncepcję działania zmierzającego do długotrwałego i wielostronnie zrównoważonego rozwoju gminy. Wszystkie części dokumentu określającego koncepcję działań są identyczne jak w strategii rozwoju regionu, co zostało opisane w drugim, metodycznym rozdziale dokumentu.

W kontekście przyjęcia Polski do Unii Europejskiej, proces planowania strategicznego staje się znaczącym składnikiem reformy instytucjonalnej. Umożliwi to wypełnienie zobowiązań Polski wynikających z członkostwa w UE w zakresie dostosowania obowiązujących procedur w tym zakresie , do istniejących w krajach członkowskich Unii Europejskiej.

2. METODA PLANOWANIA STRATEGICZNEGO ROZWOJU GMINY

2.1. Ogólna charakterystyka metody

Dokument strategii rozwoju gminy składa się z następujących zasadniczych etapów, w tym z:

1. analizy mocnych i słabych stron, w tym szans i zagrożeń rozwoju (SWOT) opartych na wcześniej wykonanych opisach stanu istniejącego i ankietach;

2. projekcji przyszłości zawierającej dwa skrajnie odmienne scenariusze możliwego przebiegu zdarzeń i procesów rozwojowych oparte na maksymalnie korzystnym układzie szans i zagrożeń. Kolejnym elementem wizji są założenia spodziewanych efektów rozwojowych - wizja uwzględniająca elementy rozwoju, które powinny być uwzględnione w celach i w zadaniach strategii;

3. hierarchicznego układu celów zawierających misję (cele nadrzędne strategii), generalny cel strategiczny, priorytety jako cele warunkujące osiąganie celu generalnego, cele operacyjne w wybranych dziedzinach;

4. operacyjnych elementów strategii, w tym zadań, odnoszących się bezpośrednio do celów operacyjnych.

Procedura planowania strategicznego stanowi zamknięty cykl, sukcesywnie aktualizowany w elementach szybkozmiennych, w tym w uwarunkowaniach zewnętrznych i wewnętrznych rozwoju gminy oraz w strukturze programów. Podstawą aktualizowania szybkozmiennych elementów strategii będzie jej monitorowanie na tle wspomnianych zmieniających się uwarunkowań, wprowadzanie nowych pomysłów programowych, wdrażanie istniejących programów oraz doskonalenie spójności wewnętrznej i zewnętrznej.

Opracowana propozycja budowania strategii jest wykonana według metody możliwej do stosowania w odniesieniu do wszystkich szczebli samorządów, a także obszarów funkcjonalnych. Niezależnie od metodycznych odmienności zastosowań, w tym przypadku proponuje się przedstawiony czteroetapowy cykl opracowania, stanowiący pewną całość, zachowujący jasność wywodu i uzasadnienie rozwiązań realizacyjnych, jak też zasadność celów operacyjnych na tle celów o wyższym stopniu uogólnienia.

2.2. Uwarunkowania instytucjonalno - organizacyjne

Podjęcie prac nad strategią rozwoju gminy jest wyrazem inicjatywnej funkcji samorządu lokalnego. Strategia jako instrument polityki na szczeblu lokalnym wywołuje wiele programów przedsięwzięć organizacyjnych i gospodarczych, spośród których część będzie stanowiła zadania własne samorządu lokalnego, część będzie tworzyła elementy programów wojewódzkich, jeszcze inna część może być wdrażana jako programy instytucji pozarządowych i organizacji społecznych. Należy spodziewać się, że do realizacji części programów aktywnie przystąpią także organizacje i instytucje zrzeszające przedsiębiorców prywatnych.

Ramy instytucjonalne o charakterze zewnętrznym dla strategii rozwoju gminy będzie stanowiła strategia rozwoju województwa lubelskiego uwzględniająca w swojej treści priorytety funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych Unii Europejskiej a także zgodne z nimi cele polityki krajowej, mającej swoje przełożenie na regiony (województwa). Wśród dokumentów krajowych strategia rozwoju województwa lubelskiego uwzględnia wszystkie dotychczas dostępne, nawet w wersjach roboczych.

Drugą grupę uwarunkowań instytucjonalno-organizacyjnych strategii lokalnej gminy Rejowiec Fabryczny stanowi planowanie przestrzenne, w tym wcześniej przygotowywane studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy, w przyszłości plan rozwoju i plany miejscowe. Ponadto do tej grupy uwarunkowań z pewnością będzie należał przyszły plan zagospodarowania przestrzennego województwa.

3. ANALIZA SWOT - WYNIKI DIAGNOZY SYTUACJI SPOŁECZNEJ I GOSPODARCZEJ GMINY

3.1. Uwagi wprowadzające

Celem analizy SWOT jest wskazanie istotnych słabych i mocnych stron gminy, jakie wynikają z istniejącego stanu jej zagospodarowania i z dotychczas osiągniętego poziomu rozwoju, z cech środowiska przyrodniczego oraz ze struktury społeczno - demograficznej. Słabe strony są cechami niekorzystnymi dla dalszego rozwoju gminy, natomiast mocne strony są czynnikami w różnym stopniu sprzyjającymi jej rozwojowi. Słabe strony są wszelkiego rodzaju problemami, nieuzyskanymi standardami wyposażenia gminy lub poszczególnych jej części, ograniczeniami lub nawet barierami rozwojowymi w różnych dziedzinach lub sferach gospodarki, środowiska przyrodniczego i społecznego. Z kolei mocne strony jako czynniki rozwoju mają także różne znaczenie dla teraźniejszego funkcjonowania i przyszłego rozwoju gminy. Jedne z nich są czynnikami biernymi, warunkującymi sprawność funkcjonowania życia społecznego i gospodarczego, inne zaś są czynnikami aktywnymi. Obecność w gminie czynników aktywnych sprzyja pobudzaniu rozwoju.

Poza czynnikami niesprzyjającymi (słabe strony) i czynnikami sprzyjającymi rozwojowi gminy a wynikającymi z jej wielostronnej oceny cech lokalnych istnieją jeszcze bardzo istotne uwarunkowania zewnętrzne. Te, które są w bezpośrednim otoczeniu przestrzennym gminy zalicza się do analizy SWOT. Natomiast uwarunkowania instytucjonalno – organizacyjne, wynikające z polityki regionalnej województwa i polityki regionalnej Rządu RP, zwłaszcza przyszłego programu wsparcia rozwoju regionalnego są uwarunkowaniami zewnętrznymi. Są opisane w narodowej strategii rozwoju regionalnego, w strategiach sektorowych Rządu RP oraz w strategii rozwoju województwa lubelskiego.

Wynikiem analizy SWOT jest kwalifikacja znaczenia słabych i mocnych stron gminy, jako zagrożeń i szans na pobudzanie dalszego jej rozwoju i doprowadzenie do uruchomienia samoczynnych mechanizmów rozwojowych, to znaczy mechanizmów pozostających poza aktywnym oddziaływaniem władz samorządowych Gminy Rejowiec Fabryczny. Zagrożenia wynikają z wielu słabych stron w obrębie gminy i z negatywnych uwarunkowań zewnętrznych, często połączonych między sobą. Podobnie szanse są oparte na mocnych stronach, ich połączonym działaniu w przyszłości oraz na współdziałaniu z nimi wielu uwarunkowań zewnętrznych. Izolowane działanie wielu czynników rozwoju kwalifikowanych jako szanse jest w zasadzie słabą szansą. Szansę należy z reguły uaktywnić czynnikiem zewnętrznym, to znaczy, przedsięwzięciem wspierającym rozwój.

Ocenie gminy w kategoriach słabych i mocnych stron poddano następujące dziedziny lub grupy tematyczne cech: cechy położenia gminy i ich znaczenie dla rozwoju gospodarczego, środowisko przyrodnicze, sferę społeczno-demograficzną, rolnictwo, działy pozarolnicze bazy ekonomicznej, komunalną infrastrukturę techniczną, infrastrukturę społeczną (usługi publiczne), możliwości rozwoju turystyki i rekreacji, walory i zasoby dziedzictwa kulturowego oraz wybrane cechy zagospodarowania przestrzennego gminy mające największe znaczenie dla rozwoju.

3.2. Słabe strony gminy

Cechy położenia gminy

• Położenie gminy we wschodniej części województwa, zagrożonej pogłębianiem się peryferyzacji ze względu na niski poziom uprzemysłowienia, aktywności gospodarki rynkowej, podupadające rolnictwo, brak innych – aktywnych dziedzin działalności gospodarczej i dotychczasowy brak zainteresowania kapitału zewnętrznego, głównie zagranicznego tym terenem;

Środowisko przyrodnicze

• W gminie brakuje lasów ochronnych. Wszystkie istniejące lasy mogą być wykorzystane gospodarczo;

• Wyrobisko po kopalni margla w mieście i w gminie Rejowiec Fabryczny (Pawłów i Kanie – Liszno) oraz wyrobisko po kopalni piasku w Kaniem. Wyrobiska wymagają rekultywacji;

• Lej depresyjny wokół kopalni margla;

• Niska jakość wody dla celów użytkowych;

• Nieuregulowany poziom wód gruntowych;

Sfera społeczno-demograficzna

• Liczba kobiet przypadających na 100 mężczyzn wynosi 108,6 a średnio w gminach wiejskich 100,9. Istnieją istotne anomalie w strukturze płci;

• Liczba ludności w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym wynosi 88,5 osoby a średnio w gminach wiejskich woj. lubelskiego 86,8%

• Saldo migracji jest ujemne i wynosi -2,18 osoby na 1 tys. mieszk.;

• Przyrost naturalny jest ujemny i wynosi -4,37 osoby na 1 tys. mieszk.;

• Niski poziom wykształcenia ludności (1,2% z wyższym wykształceniem);

• Niski poziom zatrudnienia 173 osoby w 1998 roku w jednostkach zatrudniających powyżej 5 osób;

• Poziom bezrobocia jest wysoki – liczba bezrobotnych wynosi 490 osób (czerwiec 2000);

• Udział kobiet wśród bezrobotnych w gminie wynosi 56%. Jest to jeden z wyższych udziałów kobiet wśród bezrobotnych w gminach woj. lubelskiego;

• Udział uprawnionych do zasiłku wśród bezrobotnych jest niski i wynosi tylko 23%;

• Udział osób zwolnionych w wyniku zwolnień grupowych w ogólnej liczbie bezrobotnych w gminie wynosi 11%;

• Udział absolwentów wśród bezrobotnych jest niewielki i wynosi tylko 1% bezrobotnych, co świadczy o dłuższym stażu bezrobotnych;

• Długość stażu bezrobotnych wynosi odpowiednio: powyżej 24 miesięcy 25%, 12 do 24 miesięcy 28%, 6 do 12 miesięcy kolejne 23%. Powyżej półroczny staż bezrobotny ma aż 76% osób zarejestrowanych;

Rolnictwo

• Niski stopień rolniczego wykorzystania gruntów. Na użytki rolne przypada tylko 57,3% (średnio w gminach wiejskich województwa aż 69,5%), na grunty orne 45,6% a średnio w woj. 53,7%, na sady 0,7% a średnio1,2%, na łąki i pastwiska 11,1% a średnio 14,1%. Pozostałe grunty i nieużytki zajmują w gminie 20,4% a średnio w gminach wiejskich woj. tylko 8,9%;

• Brak zainteresowania rolniczego zagospodarowania gruntów użytkowanych dotychczas rolniczo;

• Jakość gruntów stanowiących rolniczą przestrzeń produkcyjną jest przeciętnie niższa niż średnio w byłym woj. chełmskim o 5 punktów i o około 3 punkty niż średnio w kraju;

• Klasy bonitacyjne gruntów na terenie gminy są także niskie. W klasach II – III jest tylko 14,2% gruntów, w klasie IV jest aż 45,6% gruntów a w klasach niskich V – Vz jest aż 50,2% powierzchni gruntów;

• Warunki wodne w 10-ciopunktowej skali JUNG są oceniane na 2,5 punktu a średnio dla byłego woj. chełmskiego na 3,5 punktu;

• Poziom wykształcenia rolników jest niski.

Baza ekonomiczna - działy pozarolnicze

• Brakuje inicjatywy i pomysłów utworzenia przedsiębiorstwa usług transportowych;

• Niska skłonność mieszkańców do rozwoju przedsiębiorczości;

• Niska dostępność do instytucji i organizacji infrastruktury ekonomicznej;

• Brak podaży miejsc pracy;

• Niski poziom zamożności mieszkańców gminy;

• Postępuje dezintegracja społeczności wiejskiej, mieszkańcy coraz mniej kontaktują się między sobą aby rozwiązywać wspólne problemy;

• Głównym źródłem utrzymania ludności gminy jest nieefektywne rolnictwo. Ze źródeł rolniczych utrzymuje się aż 83,7% ludności

Gospodarka komunalna - infrastruktura techniczna

• Brak aktywności inwestycyjnej w sferze inwestycji komunalnych;

• Brak gminnej oczyszczalni ścieków;

• Zbyt mała liczba oczyszczalni przyzagrodowych;

• Brak sieci kanalizacyjnej;

• Brakuje systemu obsługi awarii wodociągowych, zwłaszcza po godzinach pracy Urzędu Gminy;

• Niedokończona budowa wodociągu w Krzywowoli;

• Przestarzały system elektroenergetyczny;

• Brak zaopatrzenia w gaz przewodowy;

• Drogi gminne w złym stanie technicznym – brakuje środków na remonty;

• Brakuje niektórych odcinków dróg o utwardzonej nawierzchni w tym połączenia dróg Wólka - Trawniki;

• Brak oświetlenia ulic wiejskich;

• Brak chodników przy ulicach wiejskich;

• Brakuje połączeń pasażerskich komunikacją autobusową (zwłaszcza z Krasnymstawem) i kolejową;

• Brakuje bezpośrednich dojazdów z niektórych wsi do ośrodka zdrowia, na przykład z Krzywowoli;

• Istniejące wysypisko śmieci ujemnie wpływa na środowisko;

• Brak środków na budowę nowoczesnego składowiska odpadów;

Infrastruktura społeczna

• Zaplecze materialne szkół w gminie słabo rozwinięte i wyposażone, jest niedostosowane do potrzeb edukacyjnych;

• Brak szkół średnich, w tym liceów ogólnokształcących i technicznych szkół zawodowych (na terenie gminy i miasta Rejowca Fabr.);

• Brak placówek kultury i rozrywki, w tym na przykład świetlic w niektórych wsiach;

• Znacząca część społeczeństwa kwalifikuje się do opieki społecznej;

• Na wsiach brakuje niektórych usług służby zdrowia, w tym głównie dentystów i aptek;

• Brak kin i obiektów widowiskowych w mieście i w gminie;

Turystyka i rekreacja

• Całkowity brak infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej stanowiącej dobra turystyczne, w tym brak zbiornika wodnego na Wieprzu;

• Brak jakichkolwiek form rekreacji na terenie gminy mimo istniejących potencjałów w tym zakresie;

• Brak informacji turystycznej w gminie;

• Brak zaplecza hotelowego;

• Brak obsługi rekreacyjnej;

• Niedostateczne powiązania miasta z gminą i jej otoczeniem szlakami turystycznymi;

Dziedzictwo kulturowe

Brak przygotowania i dostępności obiektów dziedzictwa kulturowego dla turystyki;

Struktura przestrzenna

• Brak zainteresowania terenami budowlanymi;

• Zaniedbany krajobraz gminy;

• Zabudowa wiejska jest zbyt rozproszona z punktu widzenia szans na rozwój wielofunkcyjności wsi, zwłaszcza na rozwój funkcji pozarolniczych;

3.3. Mocne strony sytuacji społeczno-gospodarczej gminy

Cechy położenia gminy

• Udział gminy w międzygminnych związkach komunalnych, w tym w związku “Pasmo” i “Oksza – Godziemba;

• Dobre połączenia drogowe i kolejowe gminy z Lublinem, Chełmem, Krasnymstawem i Zamościem. Ważną rolę odgrywa tu połączenie Rejowca z drogą międzynarodową S-82;

Środowisko przyrodnicze

Pawłowski Obszar Chronionego Krajobrazu;

Sfera społeczno-demograficzna

• Ludność liczy 4950 osób, gęstość zaludnienia 57 osób/km² a średnio w gminach wiejskich województwa 49 osób/km². Istnienie miasta w bezpośrednim sąsiedztwie gminy, jako faktycznego ośrodka obsługi lokalnej tego obszaru, jest szansą skutecznego wspomagania aktywności społecznej i gospodarczej;

Rolnictwo

• Duży udział terenów z dobrymi glebami dla rolnictwa;

• Istniejący system melioracyjny kanału Wieprz – Krzna i duży udział użytków zielonych w użytkach rolnych gminy – sprzyjający hodowli;

• Zamiar budowy zbiornika retencyjnego “Poczekajka”o powierzchni 20 ha, który może być wykorzystany do hodowli ryb, dla poprawy stosunków wodnych, dla rekreacji oraz jako czynnik sprzyjający rozwojowi agroturystyki;

Baza ekonomiczna – działy pozarolnicze

• Wyraźnie ukształtowane funkcje gospodarcze w tym takie jak: rolnictwo, wydobycie surowców mineralnych (margla) do produkcji cementu i obsługę węzła kolejowego;

• Cenne zespoły przyrodnicze gminy, w tym: Pawłowski Obszar Chronionego Krajobrazu a w nim źródła rzeki Dorohuczy, torfowiska w rejonie Mokrego Rowu oraz Kol. Liszno w formie użytków ekologicznych.

• Złoże węgla kamiennego “Chełm II” należące do kompleksu Lubelskiego Zagłębia Węglowego (LZW) a udokumentowane w kat C₁ o zasobach bilansowych 118 mln ton. Jest określone jako złoże perspektywiczne;

• Relatywnie wysokie dochody własne gminy. Na 1 mieszkańca w 1998 roku przypadało 269 zł a średnio w gminach wiejskich w województwie 206 zł. Dochody ogółem w gminie na 1 mieszkańca wynoszą 1008 zł a średnio w gminach wiejskich województwa 885 zł. W gminie wyższy jest też udział inwestycji w wydatkach ogółem (26%) niż średnio w gminach wiejskich w województwie (20,2%);

Gospodarka komunalna – infrastruktura techniczna

• Dobre wyposażenie w sieć wodociągową – długość sieci rozdzielczej wynosi 76,5km;

• Wsie są zaopatrzone w przydomowe pojemniki na śmieci;

• Upowszechnianie przydomowych oczyszczalni ścieków;

Infrastruktura społeczna

• Dom Kultury i Muzeum Garncarstwa w Pawłowie;

• Zespół Pałacowo-Parkowy o wartości historycznej w Kaniem;

• Stosunkowo dobra dostępność gminy do służby zdrowia, zwłaszcza w mieście Rejowcu Fabr., na terenie funkcjonuje jeden ośrodek zdrowia;

• Stosunkowo dobrze rozwinięta sieć zaplecza szkół podstawowych (5 placówek, na jednego nauczyciela przypada 12 uczniów a na jedno pomieszczenie do nauczania 14 uczniów;

Turystyka i rekreacja

• Możliwe jest urządzenie infrastruktury wypoczynku i rekreacji w obrębie sołectw: Pawłów, Kanie i Krasne;

• Na terenach wiejskich w całej gminie istnieją korzystne warunki rozwoju agroturystyki;

• Możliwe jest utrzymanie szlaku turystycznego czerwonego (d. PKWN);

Struktura przestrzenna gminy

• Korzystnie pod względem koncentracji ludności kształtują się wsie dominujące. Są to wsie takie jak: Pawłów, Kanie, Krasne, Liszno i Krzywowola;

• Duża podaż terenów budowlanych, niska cena ziemi;

Dziedzictwo kulturowe

• Są to obiekty takie jak: grodzisko wczesnośredniowieczne w Kaniem, kurhan wczesnośredniowieczny w Majdanie Krępkowskim, grodziska czterech kurhanów w Kaniem, kościół w Pawłowie, zespół pałacowo-parkowy w Kaniem, cmentarz rzymsko-katolicki w Pawłowie, muzeum garncarstwa w Pawłowie, zespół dworsko-parkowy w Krasnem;

Przegląd najważniejszych słabych i mocnych stron gminy wskazuje na jakościową przewagę słabych stron w cechach lokalnych tego terenu i pewną przewagę mocnych stron w uwarunkowaniach zewnętrznych. Najważniejszymi dziedzinami słabych stron jest baza ekonomiczna, zarówno w rolnictwie jak i w działach pozarolniczych. Ponadto wysoki ciężar gatunkowy mają słabe strony w sferze społeczno – demograficznej mogą rozwinąć się samoistnie jako zagrożenia. Brak dalszych działań w gospodarce komunalnej także może rozwinąć się w zagrożenia przyszłego rozwoju gminy.

3.4. Zagrożenia przyszłego rozwoju gminy

Do najważniejszych zagrożeń dalszego rozwoju gminy, bezpieczeństwa egzystencjalnego jej mieszkańców należy zaliczyć:

W środowisku przyrodniczym:

• Postępująca degradacja środowiska przyrodniczego, w tym możliwość dalszego pogarszania się stosunków wodnych w wyniku braku rekultywacji wyrobisk po eksploatacji surowców mineralnych;

• Brak lasów o funkcji ochronnej na terenie gminy. Wszystkie istniejące lasy mające funkcje gospodarcze mogą być w dalszym ciągu eksploatowane, co pogarsza ich walory ekologiczne;

• Brak systemów kanalizacyjnych i zbyt duże rozproszenie zabudowy jednorodzinnej oraz zagrodowej utrudnia pełne uzbrojenie gminy w systemy kanalizacyjne. Obecnie brakuje zarówno oczyszczalni gminnej, jak też systemów kanalizacyjnych do odprowadzania ścieków komunalnych. Grozi to dalszym zanieczyszczaniem wód gruntowych;

• Brak dobrze technicznie wyposażonego składowiska odpadów stałych może prowadzić do dalszego zanieczyszczania środowiska przyrodniczego;

W sferze społecznej:

• Wysoki poziom i rosnąca tendencja bezrobocia oraz długi staż bezrobotnych w gminie bez nadziei na szybkie jego zmniejszenie, niskie dochody ludności utrzymującej się ze źródeł rolniczych i pozarolniczych. Prowadzi to do dalszego ubóstwa ludności i spłycenia popytu na dobra i usługi konsumpcyjne na rynku lokalnym. Prowadzi to także do narastania wielu zjawisk patologicznych w życiu społecznym w tym w życiu rodzinnym;

• Brak miejsc integracji społecznej i inicjatyw aktywności społeczno-gospodarczej ludności wiejskiej;

W sferze ekonomicznej:

• Brak skłonności mieszkańców do zakładania firm i rozwijania drobnej przedsiębiorczości, co osłabia w lokalnym środowisku ekonomicznym krzewienie kultury i tradycji przedsiębiorczości;

• Brak dogodnych warunków infrastruktury ekonomicznej (instytucji i organizacji w tzw. otoczeniu biznesu) wspomagającej rozwój przedsiębiorczości;

• Brak koniunktury na produkcję rolną i upadek gospodarstw rolnych;

• Zubożenie rodzin rolniczych przy ciągle dużym udziale rolnictwa jako podstawowego źródła utrzymania mieszkańców gminy;

• Brak popytu na usługi turystyczno-rekreacyjne i brak skłonności mieszkańców do rozwijania obsługi turystyki jako alternatywnego źródła dochodów ludności wiejskiej wobec podupadającego rolnictwa;

W sferze infrastruktury technicznej:

• Istotnym zagrożeniem funkcjonowania i rozwoju gminy jest niewystarczająco rozwinięta sieć dróg lokalnych między poszczególnymi miejscowościami oraz brak wystarczającego systemu komunikacji pasażerskiej, zwłaszcza z Krasnymstawem;

• Brak systemu kanalizacji i oczyszczania ścieków w gminie jest hamulcem rozwoju przedsiębiorczości, zainteresowania gminą przez inwestorów zewnętrznych oraz hamulcem rozwoju zorganizowanych i przestrzennie skupionych inwestycji w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego oraz usługowego;

W sferze infrastruktury społecznej:

• Gmina odczuwa istotny brak szkoły średniej z klasami ogólnokształcącymi i zawodowymi. Szkoła mogłaby być zorganizowana na wspólny użytek miasta i gminy Rejowiec Fabryczny, na przykład z lokalizacją w Rejowcu Fabrycznym. Brak tej szkoły znacznie utrudnia młodzieży naukę w szkole średniej i dezintegruje młodzież w gminie. Ponadto uniemożliwia podejmowanie wszelkich inicjatyw społecznych wspólnie z miejscową młodzieżą i na rzecz tej młodzieży;

• Pewnym zagrożeniem może być niewystarczająco rozwinięta sieć miejsc integracji w poszczególnych wsiach i imprez kulturalno-rozrywkowych, zwłaszcza dla młodzieży;

W sferze turystyki i rekreacji:

• Odległa perspektywa budowy dużego zbiornika wodnego “Oleśniki” może być istotną przeszkodą w zwróceniu uwagi społeczności regionu na gminę Rejowiec Fabryczny, jako teren rekreacji i penetracji turystycznej. Może to być główna przeszkoda rozwoju ruchu turystycznego w gminie;

• Drugą przeszkodą rozwoju rekreacji w gminie mogą być niezrekultywowane wyrobiska po eksploatacji margla i piasków;

W sferze zagospodarowania przestrzennego:

• Wiodącą przeszkodą efektywnego rozwoju gospodarczego może być utrzymujące się rozproszenie zabudowy wiejskiej zwłaszcza gospodarstw domowych nierolniczych. Przeszkadza to efektywnemu uzbrojeniu technicznemu wsi, rozwojowi nierolniczej działalności gospodarczej i wielofunkcyjności. Przeszkadza to także rozwojowi lokalnej integracji społecznej, obsłudze mieszkańców i wszelkim inicjatywom społecznym;

• Rozproszona zabudowa wiejska, brak zbiorników wodnych, brak postępu w dolesieniach terenów nieatrakcyjnych dla rolnictwa i jednocześnie brak rekultywacji wyrobisk poeksploatacyjnych obniża atrakcyjność krajobrazu gminy jako środowiska życia, rekreacji i ruchu turystycznego. Pośrednio obniża też jej atrakcyjność inwestycyjną;

• Pewnym zagrożeniem w zagospodarowaniu przestrzennym i w racjonalnym rozmieszczeniu funkcji gospodarczych może być brak wystarczającej współpracy między samorządem gminy a samorządem miasta Rejowca Fabrycznego, jako ośrodka w którym mogą być rozwijane przyszłe funkcje obsługi gminy;

3.5. Szanse rozwoju gminy

Szanse rozwoju gminy tkwią w istniejącym potencjale społeczno-gospodarczym i przyrodniczym a szczególnie w relacjach zewnętrznych powiązań komunikacyjnych. W poszczególnych ocenianych dziedzinach są to następujące szanse:

W walorach położenia geograficznego gminy:

• Położenie gminy przy drodze S – 82 prowadzącej z Lublina do Kijowa przez Chełm i Dorohusk;

• Położenie gminy przy linii kolejowej na rozwidleniu szlaków do Kijowa przez Chełm i Dorohusk oraz do Lwowa przez Krasnystaw i Zamość;

• Dogodne połączenia drogowe i kolejowe gminy z najbliższymi miastami, to jest z Lublinem, Chełmem, Krasnymstawem i z Zamościem;

• Sąsiadujące z gminą miasto Rejowiec Fabryczny, stanowiące faktyczny ośrodek obsługi gminy;

W walorach środowiska przyrodniczego:

• Przebieg doliny Wieprza przez zachodnią część gminy, umożliwiającej budowę zbiorników wodnych i retencjonowanie wody. Dolina Wieprza może stanowić korytarz ekologiczny wzbogacający pod względem przyrodniczym teren gmin do niej przylegających;

• Istniejące zasoby surowców mineralnych w tym surowców węglanowych dla istniejącego przemysłu cementowego oraz perspektywicznych zaobów węgla kamiennego;

• Istniejący Pawłowski Obszar Chronionego Krajobrazu, poprawiający kondycję ekologiczną środowiska;

W sferze społeczno-demograficznej:

• Wyższa niż przeciętnie w gminach wiejskich gęstość zaludnienia, stanowiąca potencjał społeczno-demograficzny przyszłego rozwoju;

W rolnictwie:

• Istniejący potencjał produkcyjny gospodarstw, spośród których część może utrzymać się jako gospodarstwa wielkotowarowe mające do dyspozycji znaczny potencjał użytków rolnych nadających się do dalszego użytkowania;

W działach pozarolniczych bazy ekonomicznej:

• Istniejący już potencjał przemysłu cementowego – należy mieć nadzieję na jego utrzymanie;

• Założony w Chełmie inkubator przedsiębiorczości dający szanse na rozwój infrastruktury obsługującej nowo powstającą przedsiębiorczość na terenie miasta i gminy Rejowiec Fabryczny;

• Możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury pozostałej po upadających firmach, na przykład po Zakładach Silikatowych w Kaniem i innych;

W infrastrukturze technicznej:

• Kontynuacja zapoczątkowanej dobrej praktyki instalowania przydomowych oczyszczalni ścieków i upowszechniania pojemników na śmieci;

• Kontynuacja uzupełnienia systemu wodociągowego w gminie i doprowadzenia do zabezpieczenia go systemem kanalizacji oraz zbiorczego systemu oczyszczania ścieków. W tym zakresie powinny być wyposażone wsie mające system wodociągowy i zwartą zabudowę;

W sferze turystyki i rekreacji:

• Ważniejsze czynniki rozwoju turystyki i rekreacji stanowią walory przyrodnicze i zasoby dziedzictwa kulturowego;

• Szansą jest zamiar budowy zbiorników wodnych na Wieprzu innych mniejszych na terenie gminy. Zbiorniki te poza innymi funkcjami gospodarczymi mogą być udostępnione rekreacji;

• Na bazie dóbr przyrodniczych i kulturowych oraz inicjatyw ruchu kulturalnego oraz na bazie istniejącego Domu Kultury w Pawłowie i na świetlic wiejskich możliwe jest urozmaicenie oferty turystycznej i rozrywkowej;

W strukturze zagospodarowania przestrzennego:

• Wykształciły się już wsie wielofunkcyjne, w tym Pawłów, Liszno, Kanie, Krzywowola i Krasne. Możliwa jest koncentracja wielu funkcji usługowych w tych wsiach. Możliwa jest wielofunkcyjność w innych wsiach, na przykład takich jak Wólka Kańska, Toruń, inne;

*

Wyodrębnione zagrożenia i szanse nie dają podstaw do wnioskowania rozwoju gminy Rejowiec Fabryczny tzw. “własnymi siłami”. Warunkiem ożywienia rozwoju jest wsparcie gminy z zewnątrz. Działania wspomagające rozwój powinny być koordynowane między gminą i miastem Rejowcem Fabrycznym, jako ośrodkiem obsługi gminy. Wsparcie jest też warunkiem realizmu jakiejkolwiek pozytywnej wizji przyszłości tych jednostek, choćby ze względu na konkurencyjność miast blisko położonych Chełma i Krasnegostawu.

 

4. PROJEKCJA PRZYSZŁOŚCI GMINY

4.1. Uwarunkowania zewnętrzne

Uwarunkowania zewnętrzne, mające wpływ na treść opracowanej strategii rozwoju gminy Rejowiec Fabryczny i na jej przyszłe wdrażanie, wynikają z polityki integracji Polski z Unią Europejską (UE), w tym z polityki pomocowej samej Unii określonej w priorytetach funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych. Na zasadach polityki integracyjnej Polski w ramach UE opierają się dokumenty polityki Rządu RP określonej głównie w Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego (dotychczas projekt z października 2000 roku) i w strategiach sektorowych (sześć strategii dotyczących: wspomagania rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości oraz innowacyjności, wspomagania restrukturyzacji rolnictwa i wielofunkcyjności wsi, rozwoju rybołówstwa, rozwoju zasobów ludzkich, rozwoju sieci transportowej, poprawy stanu środowiska przyrodniczego). Sukcesywnie doskonalona jest także koncepcja polityki przestrzennego zagospodarowania kraju określająca rangę i wiodące funkcje poszczególnych części kraju i obszarów metropolitalnych.

Wśród dokumentów wojewódzkich dotyczących polityki wewnątrzregionalnej rozwoju województwa lubelskiego najważniejszym jest Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego zatwierdzona przez Sejmik Samorządowy 14 lipca 2000 roku.

Opierając się na wymienionych projektach dokumentów polityki rozwoju regionalnego i na wynikach analizy słabych oraz mocnych stron można przewidzieć dwa scenariusze przyszłości gminy, to jest scenariusz szans i zagrożeń jej rozwoju.

4.2. Scenariusz szans

W scenariuszu szans przewiduje się trzy zasadnicze fazy rozwoju gminy, w tym:

fazę I obejmującą przygotowania warunków rozwoju, zwłaszcza standardów w sferze komunalnej jeszcze bez wyraźnych efektów w poprawie warunków życia i zamożności mieszkańców oraz zamożności samej gminy;

fazę II obejmującą istotną poprawę zamożności. Będzie to faza rozwoju bazy ekonomicznej i powiązań zewnętrznych gminy;

fazę III poprawiającą wszelkie standardy życia na terenie gminy, w tym standardy wynikające z reguł ładu przestrzennego.

Faza I będzie okresem przygotowań warunków rozwoju opierających się na pomocy Unii Europejskiej, pomocy Rządu RP wynikającej z kontraktu wojewódzkiego zawartego między Rządem a samorządem województwa lubelskiego. Istotnym źródłem finansowania zadań strategicznych będzie też budżet gminy. W tej fazie przewiduje się następujące ważniejsze sekwencje zdarzeń:

Sekwencja I

Będą realizowane inwestycje w zakresie ochrony środowiska w ramach zadania (programu) “czyste rzeki”, w tym “czysty Wieprz”. Możliwe będzie rozpoczęcie realizacji systemu kanalizacji i oczyszczania ścieków w gminie oraz porządkowanie gospodarki odpadami stałymi. Być może będzie możliwe dokończenie programu wodociągowania wsi. Oraz innych inwestycji infrastruktury komunalnej.

Sekwencja II

Drugim ważnym przedsięwzięciem będzie wdrażanie tzw. “miękkich projektów” wspomagania rozwoju, związanych z kształceniem zasobów ludzkich. Celowe byłoby podjęcie starań samorządu miasta i gminy Rejowiec Fabryczny o założenie wieloprofilowego miejscowego liceum.

Sekwencja III

Trzecim elementem tej fazy będzie przygotowanie warunków organizacyjnych rozwoju przedsiębiorczości. Optymistycznie należy spodziewać się rozwinięcie sieci Chełmskiego Inkubatora Przedsiębiorczości na miasto i gminę Rejowiec Fabryczny. Inkubator może mieć różne funkcje w tym wprowadzanie początkujących przedsiębiorców w praktykę działań rynkowych, gwarancje kredytowe dla tych przedsiębiorców, szkolenia w zakresie zarządzania firmą i jej zakładania, inne, jak na przykład, przygotowanie przedsiębiorców do korzystania z pomocy państwa i UE w podejmowaniu przedsięwzięć inwestycyjnych.

Sekwencja IV

Będą możliwe inwestycje związane z rozwojem obszarów wiejskich, w tym dotyczące restrukturyzacji rolnictwa i wielofunkcyjnego rozwoju wsi. Będzie to proces porządkowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w tym takich działań jak scalanie gruntów dużych gospodarstw, urządzanie użytków rolnych pod względem uzbrojenia technicznego, organizacja rynków rolnych, obsługa zbytu produktów rolnych.

Faza II W tej fazie należy spodziewać się istotnego rozwoju przedsiębiorczości jako trzonu bazy ekonomicznej gminy, warunkowanego w dużym stopniu rozwojem wielkich inwestycji infrastrukturalnych.

Sekwencja V

Należy spodziewać się wybudowania trasy ekspresowej S-82 jako tzw. szlaku kijowskiego i otwarcia współpracy z Ukrainą. Otwarcie tego szlaku i drożność poprzez granicę polsko-ukraińską może być dla gminy Rejowiec Fabryczny najważniejszym czynnikiem rozwoju ekonomicznego. Jednocześnie powinna być zmodernizowana i usprawniona linia kolejowa na tym szlaku dla masowego przewozu towarów i osób.

Sekwencja VI

Być może będzie to faza boomu inwestycyjnego i popytu na cement a zatem rozwój miejscowej cementowni i przyrost miejsc pracy. Będzie rozwijała się przedsiębiorczość w wielu innych formach i dziedzinach sfery rynkowej. Należy spodziewać się rozwoju drobnej i średniej przedsiębiorczości przemysłowej, wielostronnej obsługi potrzeb bytowych i obsługi rolnictwa. Rozwój ten będzie podstawą wzrostu zamożności mieszkańców i istotnej poprawy technicznych standardów zagospodarowania gminy.

Sekwencja VII

Wzrośnie popyt na budownictwo mieszkaniowe i usługowe, w tym na tereny uzbrojone technicznie. Konsekwencją będzie rozwój przedsiębiorczości usług budowlanych i urządzania gospodarstw domowych.

Faza III będzie kontynuacją poprawy standardów gminy w sferze publicznej i prywatnej.

Sekwencja VIII

Wzrośnie realnie znaczenie i ranga ładu przestrzennego. Wówczas trzeba będzie urządzać porządek urbanistyczny we wsiach wielofunkcyjnych. Obecnie przewidujemy, że będą to wymienione już jednostki osadnictwa wiejskiego takie jak: Pawłów, Kanie i ewentualnie Wólka Kańska, Krzywowola, Krasne i Liszno.

Sekwencja IX

Ład przestrzenny obejmie wielkie inwestycje porządkowania przestrzeni funkcjonalnej w gminie. Mogą wówczas być środki finansowe na duże dolesienia i urządzanie krajobrazu gminy, w tym na proekologiczne urządzanie dolin rzecznych z oczyszczaniem ich z nieuporządkowanej zabudowy włącznie. Wówczas także mogą być dyspozycyjne środki finansowe na wielkie budowy inżynierskie, w tym na budowę zbiornika wodnego “Oleśniki” a zatem istotne warunki poprawy standardów rekreacji.

Sekwencja X

Nastąpi popyt na urozmaicone usługi rekreacji, w tym w zakresie sportu, rozrywki, kultury, kursów dokształcających, informacji. Te dziedziny będą rozwijane na zasadach komercyjnych. Równocześnie wzrosną zainteresowania zagospodarowaniem i rewaloryzacją zespołów oraz obiektów zabytkowych.

4.3. Scenariusz zagrożeń

Przebieg rozwoju gminy Rejowiec Fabryczny może być znacznie mniej korzystny i optymistyczny w warunkach niezauważalnych zmian gospodarczych na całej ścianie wschodniej, w tym w woj. lubelskim, mimo wielkich przygotowań Polski do integracji z Unią Europejską i jednoczesnego otwarcia na współpracę z Europą Wschodnią. Zagrożeniem zewnętrznym może być nikła skuteczność i jednostronne korzystanie z kapitału pochodzącego z funduszy pomocowych. Mimo częściowego wdrożenia niektórych programów inwestycyjnych przy wsparciu unijnym nie będą one tak duże aby przełamać skutki długotrwałego kryzysu gospodarczego i społecznego.

W scenariuszu niekorzystnym można liczyć się z następującymi zjawiskami i procesami, to jest:

• kontynuacją procesów emigracyjnych poza teren gminy i miasta Rejowiec Fabryczny a przez to ze starzeniem się ludności;

• obniżającymi się szansami na podejmowaną przedsiębiorczość prywatną przez mieszkańców gminy i utrwalaniem się niskiego poziomu zamożności gminy we wszystkich sferach jej gospodarki;

• utrwalaniem się niekorzystnej ekonomicznie struktury rolnictwa i całej bazy ekonomicznej, w której rolnictwo będzie dominowało w dotychczasowych ekstensywnych formach, ze słabym potencjałem ludnościowym i zaniedbanym potencjałem ziemi. Przeważać będą coraz bardziej problemy społeczne i gospodarcze mające swoje źródło w rolnictwie i w rozproszonych formach zabudowy wiejskiej;

• passą utraty kolejnych szans rozwojowych, w znacznym stopniu nieuświadomionych w miejscowej społeczności. Utracona może być ranga Rejowca Fabrycznego (miasta i gminy) w układzie geograficznym biegunów rozwoju wschodniej części regionu. Mogą być utracone szanse na koncentrację przedsiębiorczości opartej na kapitale zewnętrznym. Mogą być opóźnione efekty urbanizacyjne gminy a przed nimi opóźniony i spowolniony rozwój miasta pozbawiony choćby takich funkcji jak szkoła średnia, czy sieć inkubatora przedsiębiorczości;

• realizacją programu budowy drogi ekspresowej S –82 na tyle oddalonej w czasie na odcinku Lublin - Chełm, że miasto a za nim również gmina wiejska straci na trwałe zdolność do konkurowania z innymi obszarami. Może to być strata szansy dla całej wschodniej części województwa lubelskiego;

• konsekwencjami wynikającymi z braku koncentrowania się ludności i przedsiębiorczości na terenie gminy, zwłaszcza we wskazanych wsiach wielofunkcyjnych, głównie z postępującym ubożeniem ludności i bazy ekonomicznej gminy, brakiem rozbudowy systemów lokalnych infrastruktury technicznej (głównie systemu kanalizacji i oczyszczania ścieków) i społecznej oraz z zanikiem jakichkolwiek istotnych dla całej gminy inicjatyw i przedsięwzięć gospodarczych.

Każdy kolejny rok niewykorzystanych szans to ponadproporcjonalne zagrożenie dla gminy. Oznacza to że pokonanie skutków narastających w danym okresie problemów rozwojowych, społecznych i gospodarczych będzie wymagało znacznie dłuższych okresów ich likwidacji w dalszej przyszłości. Stąd też urzeczywistnianie wizji według scenariusza szans wymaga w miarę szybkiego przygotowania programowego do wdrażania strategii i jej włączenia do strategii rozwoju województwa. Trzeba będzie uruchomić wiele przygotowanie operacyjne wielu programów, zwłaszcza opartych na kontrakcie wojewódzkim i na funduszach pomocowych. Najważniejszą kwestią jest uruchomienie wielostronnego procesu urbanizacji gminy poprzez rozwój budownictwa mieszkaniowego, wielofunkcyjność wskazanych wsi, rozwój różnych dziedzin przedsiębiorczości i przygotowanie planistyczne stref jej koncentracji, rozwój różnych form rekreacji i przede wszystkim, rozwój lokalnych systemów infrastruktury technicznej. Działanie na rzecz rozwoju gminy powinny być ściśle zespolone z działaniami podejmowanymi przez samorząd miasta Rejowca Fabrycznego.

4.4. Wizja przyszłego rozwoju gminy

Zakładając postęp w polityce regionalnej państwa i wdrożenie strategii rozwoju województwa lubelskiego z istotnym wsparciem państwa oraz funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych Unii Europejskiej można spodziewać się postępu w wyodrębnionych dziedzinach strategicznych na terenie gminy.

W otoczeniu przestrzennym gminy będą zrealizowane drogi ekspresowe z Lublina do Chełma i Dorohuska (S-82) oraz do Krasnegostawu i Zamościa a dalej do Hrebennego (S-17). Będzie zmodernizowana także kolej na tych szlakach a także rozbudowane i nowocześnie urządzone przejścia graniczne. Miasto oraz gmina Rejowiec Fabryczny będą dobrze połączone komunikacyjnie z tymi szlakami. Będą także drożne wewnętrznie (w obrębie własnego obszaru).

Gmina będzie kompleksowo wyposażona infrastrukturę techniczną. Będzie skanalizowana i wyposażona w zbiorczą oczyszczalnię ścieków i składowisko odpadów stałych zabezpieczone przed infiltracją nieczystości do wód gruntowych. Będzie wyposażona w gaz przewodowy doprowadzony do wsi o zwartej zabudowie.

Wybrane wsie będą pełniły rolę wielofunkcyjnych jednostek osadnictwa, będą kompleksowo wyposażone w infrastrukturę techniczną i społeczną. Będą miały zorganizowane strefy rozwoju przedsiębiorczości. Przewiduje się, że będą to wsie wskazane w scenariuszu szans.

Gmina będzie dobrze wyposażona w infrastrukturę dla dzieci oraz młodzieży. W ośrodku obsługi gminy powinna powstać szkoła średnia z klasami o zróżnicowanym profilu nauczania, w tym ogólnokształcącego oraz zawodowego. W szkołach podstawowych i gimnazjach powinny być urządzone kompleksowo urządzenia sportowe, w tym boiska oraz sale gimnastyczne i baseny.

Powinien być sukcesywnie poprawiany ład przestrzenny, zwłaszcza wygląd wsi. Każda wieś o zwartej zabudowie powinna mieć kompleksowo urządzone i oświetlone ulice z twardą nawierzchnią, chodnikami lub ciągami spacerowymi, oświetleniem ulicznym i połączeniami komunikacją publiczną z ośrodkiem gminnym, z innymi wsiami oraz z miastami, z którymi wymagane są połączenia publicznym transportem pasażerskim.

Baza rozwoju turystyki powinna być oparta na przyszłych zbiornikach wodnych “Poczekajka”, Kanie, Oleśniki oraz na bazie agroturystycznych gospodarstw rolnych. W celu poprawy atrakcyjności krajobrazu gminy należy porządkować strukturę przestrzenną osadnictwa i zalesiać nieużytki nieprzydatne do użytkowania rolniczego. Istotną rolę w rozwoju ruchu turystycznego może mieć rewaloryzacja i udostępnienie zespołów dworsko-parkowych oraz innych istniejących obiektów dziedzictwa kulturowego, szczegółowo wskazanych w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

W gminie powinien być dobrze zorganizowany system informacyjny, w tym dotyczący: rynku konsumpcyjnego i gospodarczego, warunków zakładania i rozwoju różnych form przedsiębiorczości, przestrzennych warunków inwestowania, usług oświatowych, kulturalnych, turystyczno-rekreacyjnych i innych. Jest to istotny element marketingu gminy.

5. MISJA I CELE STRATEGICZNE

5.1. Misja – cele nadrzędne

Misję strategii rozwoju gminy określają następujące cele nadrzędne:

1. poprawa zamożności mieszkańców gminy;

2. poprawa standardów życia, w tym zamieszkania, pracy i rozwoju działalności gospodarczej na obszarze gminy;

3. pełny i sprawny dostęp mieszkańców gminy do wszelkich dóbr cywilizacyjnych;

4. stała poprawa ładu przestrzennego;

5. stała poprawa stanu środowiska przyrodniczego – zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego;

6. ochrona i rozwój dóbr dziedzictwa kulturowego.

5.2. Generalny cel strategiczny

Wiodącym kierunkiem rozwoju gminy, wyrażonym przez generalny cel strategiczny jest:

Tworzenie korzystnych warunków wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.

Osiąganie celu generalnego będzie oparte na priorytetowych dziedzinach wspomagania rozwoju.

5.3. Priorytety rozwojowe

Priorytetowymi dziedzinami wspomagania rozwoju gminy są takie jak:

1. wspomaganie rozwoju i urozmaicania struktury przedsiębiorczości pozarolniczej;

2. poprawa stanu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych mieszkańców gminy;

3. restrukturyzacja rolnictwa;

4. wielostronna poprawa stanu infrastruktury technicznej w gminie;

5. rozwój turystyki;

6. koncentracja przestrzenna osadnictwa wiejskiego w wybranych ośrodkach – poprawa urbanizacji gminy;

7. poprawa stanu środowiska przyrodniczego.

5.4. Cele operacyjne w wybranych dziedzinach działań strategicznych

Cele operacyjne skupiają się w wybranych dziedzinach priorytetowych. Stanowią operacyjne rozwinięcie priorytetów. Są to następujące cele:

ad.1. w dziedzinie wspomaganie rozwoju i urozmaicania struktury przedsiębiorczości pozarolniczej:

1. przygotowanie wspólnej grupy liderów aktywności rozwoju miasta oraz gminy Rejowiec Fabr.;

2. dostosowanie strategii rozwoju miasta i gminy wiejskiej Rejowiec Fabr. do możliwości programowania wspólnych przedsięwzięć rozwoju;

3. tworzenie infrastruktury ekonomicznej edukującej młodych przedsiębiorców i tworzącej im wielostronne formy pomocy funkcjonowania (inkubacja, szkółki, mikropożyczki, marketing, inne;

4. przygotowanie terenów rozwoju przedsiębiorczości pod względem infrastruktury technicznej, informacji o warunkach rozwoju firm, w tym zabudowy, istniejących rezerw majątku produkcyjnego itp.;

5. utworzenie stref aktywności gospodarczej na terenie gminy, głównie dla inwestorów zainteresowanych bezpośrednim dostępem do międzynarodowych szlaków komunikacyjnych: S-82 do Chełma i S-17 do Krasnegostawu i Zamościa;

6. tworzenie miejscowego systemu informacyjnego o warunkach funkcjonowania rynku lokalnego i rynków zewnętrznych;

7. tworzenie miejscowych jednostek organizacyjnych obsługujących przedsiębiorczość w zakresie poręczeń kredytowych i zabezpieczających firmy przed ryzykiem inwestycyjnym;

8. tworzenie lokalnych zrzeszeń i organizacji przedsiębiorców;

9. organizacja lokalnego marketingu gminy wobec potencjalnych inwestorów;

ad.2. w dziedzinie poprawy stanu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych mieszkańców gminy:

1. tworzenie dogodnych warunków materialno-organizacyjnych w szkołach podstawowych i w przedszkolach – doinwestowanie szkół i przedszkoli;

2. utworzenie na terenie miasta lub gminy liceum ogólnokształcącego lub wieloprofilowego liceum zawodowego;

3. utworzenie punktu informacji o Unii Europejskiej i o warunkach funkcjonowania Polski w tej organizacji;

4. tworzenie systemu lokalnego informacji i obsługi młodzieży o możliwościach kształcenia w pobliskich szkołach wyższych;

5. tworzenie systemu dokształcania młodzieży w zakresie zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej, w tym w zakresie organizacji i marketingu, korzystania z instytucji i organizacji okołobiznesowych, korzystania z dogodnych kredytów bankowych i kapitału ryzyka, innych form obsługi firmy;

6. kształcenie młodzieży w zakresie usług turystycznych;

7. tworzenie systemu o dokształcaniu i przekwalifikowaniu zawodowym;

ad.3. w dziedzinie restrukturyzacji rolnictwa:

1. szkolenie przedsiębiorców powiązanych z otoczeniem rynkowym rolnictwa a organizujących zbyt produktów rolnych;

2. tworzenie systemu konsultingu dla producentów rolnych;

3. organizacja branżowych związków producenckich w rolnictwie;

4. tworzenie dogodnych warunków komunikacyjnych na terenach użytkowanych rolniczo;

5. scalanie gruntów i porządkowanie terenów użytkowanych rolniczo;

6. organizacja rynków pierwotnych rolno-ogrodniczych;

7. kreowanie nowych, konkurencyjnych rynkowo form produkcji rolnej, w tym rolnictwa ekologicznego i zintegrowanego;

ad.4. w dziedzinie kompleksowego wyposażenia gminy w urządzenia komunalne:

1. uzupełnienia sieci dróg lokalnych i usprawnienie ich połączeń ze szlakami komunikacyjnymi;

2. tworzenie ciągów pieszych na wsiach i oświetlenie ulic wiejskich;

3. tworzenie ciągów pieszych i rowerowych;

4. budowa systemu kanalizacyjnego gminy;

5. uzupełnienie systemu wodociągowego;

6. budowa systemu zaopatrzenia wsi w gaz przewodowy;

7. usprawnienie gospodarki odpadami stałymi;

ad.5. w dziedzinie rozwoju turystyki:

1. rozwój bazy obsługi agroturystyki i zekologizowanych form turystyki;

2. udostępnianie dóbr przyrodniczych i kulturowych ruchowi turystycznemu;

3. wspomaganie rozwoju bazy noclegowej, informacyjnej i innych form obsługi turystów – marketing turystyczny;

4. urządzanie szlaków pieszych i rowerowych wędrówek turystycznych;

ad.6. w dziedzinie koncentracji przestrzennej osadnictwa wiejskiego w wybranych ośrodkach – poprawa urbanizacji gminy:

1. przygotowanie planistyczne i infrastrukturalne wybranych wsi Pawłowa, Kaniego, Liszna, Krasnego i Krzywowoli do rozwoju wielofunkcyjnego;

2. Tworzenie miejsc integracji społecznej we wsiach rozwijanych wielofunkcyjnie;

3. Tworzenie zaplecza infrastruktury społecznej, w tym obsługi turystyki (rekreacji), zaplecza działalności kulturalnej i rozrywkowej we wsiach wielofunkcyjnych;

4. Przygotowanie terenów dla budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego i urządzanie terenów mieszkaniowych oraz mieszkaniowo-usługowych;

5. Wspomaganie pilotażowych gospodarstw agroturystycznych we wsiach rozwijających się wielofunkcyjnie;

6. Przygotowanie stref koncentracji przedsiębiorczości pozarolniczej i obsługującej rolnictwo we wsiach wielofunkcyjnych;

7. Wytyczanie i urządzanie szlaków wędrówkowych dla turystów, w tym ścieżek rowerowych;

ad.7. w dziedzinie poprawy stanu środowiska przyrodniczego:

1. dolesienia gruntów nieatrakcyjnych dla rolnictwa;

2. ochrona dolin rzecznych przed wszelkimi formami zabudowy;

3. rekultywacja terenów po eksploatacji surowców mineralnych;

4. budowa zbiorników poprawiających stosunki wodne;

5. ochrona wód, powierzchni ziemi i powietrza przed wszelkimi zanieczyszczeniami;

6. zabezpieczenie Pawłowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu przed wszelkimi formami gospodarczej jego degradacji.

Określone cele operacyjne są podstawą formułowania zadań wdrożeniowych – inwestycyjnych i organizacyjnych - w dostosowaniu do celów strategii rozwoju województwa lubelskiego, jej programów (zadań) o znaczeniu regionalnym i przyszłego programu wsparcia. Proces formułowania zadań jest otwarty w czasie, głównie ze względu na uwarunkowania wynikające z polityki wspomagania rozwoju.

6. ZADANIA STRATEGICZNE W WYBRANYCH DZIEDZINACH DZIAŁAŃ

Zadanie 1: FORUM GMINA - MIASTO

Istnieją silne związki gminy z miastem Rejowiec Fabryczny (do 1992 r. wspólna jednostka samorządowa) – w gminie nie funkcjonuje wyodrębniony gminny ośrodek obsługi lokalnej i innych usług publicznych. Gmina wchodzi też w skład związków komunalnych “Pasmo”, związanego z obsługą międzynarodowego ruchu towarowego i pasażerskiego z Europy Zachodniej na Ukrainę przez przejścia drogowe w Dorohusku i Hrebennem oraz i “Oksza-Godziemba”, utworzonym w celu realizacji wspólnych przedsięwzięć związanych z gospodarką komunalną.

Proponowane zadanie ma być formą stałej współpracy władz gminy i miasta Rejowiec Fabryczny w rozwiązywaniu wspólnych problemów gospodarczych i społecznych. Rozwój tych dwóch samodzielnych jednostek wymaga bowiem dialogu, wymiany poglądów, opiniowania kierunków rozwoju oraz wspólnego wspierania przemian gospodarczych i społecznych tak w gminie jak i mieście Rejowiec Fabryczny. Forum koordynować będzie wspólne prorozwojowe zadania samorządowe ale także zajmie się wspomaganiem działań rynkowych. Będzie to swoisty gminno -miejski sejmik gospodarczy. Do udziału w forum należy zaprosić znaczące podmioty i osoby z terenu miasta i gminy. W takim składzie forum może pełnić funkcję organu opiniodawczo - doradczego dla gminnych i miejskich władz samorządowych.

Celem forum jest:

 inicjowanie, koordynowanie i wspieranie inicjatyw rozwojowych dla pełnego wykorzystania możliwości gospodarczych gminy i miasta,

 sygnalizowanie występujących nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu gospodarczego oraz proponowanie niezbędnych zmian w stosowaniu ulg i zwolnień podatkowych,

 współdziałanie ze Starostą powiatu chełmskiego, Wojewodą Lubelskim oraz Przewodniczącym i Marszałkiem Województwa w promowaniu możliwości rozwoju gminy i miasta,

 inne sprawy, będące przedmiotem zainteresowania podmiotów tworzących Forum.

Celem Forum jest też pomoc w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych z partnerami europejskimi w celu realizacji wspólnych przedsięwzięć gospodarczych oraz rozwijania współpracy i idei integracji europejskiej.

Z uwagi na opiniodawczo-doradczy charakter Forum tworzyć będzie luźną strukturę organizacyjną.

Zadanie 2: TERENY INWESTYCYJNE GMINY

Gminę Rejowiec Fabryczny poza charakterem rolniczym można zaliczyć do gmin przemysłowych i surowcowych. Posiada duże zasoby surowców mineralnych - węglany, gliny, piasek, torf. Istnieją więc dobre warunki do rozwoju produkcji cementu, przy zachowaniu racjonalnej eksploatacji tych surowców mineralnych i właściwych działań ochronnych.

Rozwój gminy zależy w głównej mierze nie od surowców i tradycji przemysłowych lecz od napływu kapitału. Z uwagi na niski poziom zamożności mieszkańców należy zabiegać o inwestorów zewnętrznych. Ale inwestorzy potrzebują przygotowanych terenów inwestycyjnych. W gminie jest szczególnie dużo nieużytków, które należy zamienić na tereny inwestycyjne. Z uwagi na rolniczy charakter gminy, należy szczególnie promować inwestorów z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. To ożywienie spowoduje w konsekwencji częściowe zainteresowanie zagospodarowaniem gruntów rolniczych.

Celem tego zadania jest kreowanie potencjalnych korzyści i możliwości rozwoju inwestycji w gminie. Zadanie należy realizować etapowo przy oszczędnym gospodarowaniu terenem przeznaczonym pod planowane inwestycje.

Pierwszy etap organizacyjny sprowadza się do:

 wyznaczenia terenów, które gmina może oferować pod inwestycje potencjalnym inwestorom. Głównie będą to tereny w wiodących ośrodkach wielofunkcyjnych: w Krzywowoli, w Pawłowie, w Kaniem, w tym przy stacji kolejowej, w Lisznie, w Krasnem i ewentualnie w innych miejscowościach;

 wskazania preferowanych rodzajów działalności inwestycyjnej i określenie inwestycji uzbrojenia technicznego w pierwszym etapie;

 określenie kolejności czasowej udostępnianych terenów dla biznesu.

Druga część infrastrukturalna programu dotyczy stopniowego wyposażania tych terenów inwestycyjnych w pełne spektrum mediów infrastruktury technicznej. Niezbędne jest powiązanie systemu infrastruktury technicznej nowych terenów przeznaczonych do zagospodarowania inwestycyjnego z systemem miejsko - gminnym (zaopatrzenie w wodę, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, ciepłownictwo i gazyfikacja, gospodarka odpadami, elektroenergetyka i telekomunikacja.

Część trzecia promocyjna sprowadza się do opracowania folderów promocyjnych, przybliżających tę ofertę potencjalnym inwestorom. Niezbędna jest też obsługa inwestorów w ramach tzw. “pierwszego kontaktu”. Rolę tę może pełnić gminny inspektor doradztwa gospodarczego.

Zadanie 3: OŚRODEK INFORMACJI, DORADZTWA I SZKOLENIA

W gospodarce rynkowej, szczególnie dla początkujących przedsiębiorców lokalnych niezbędne doradztwo gospodarcze i ustawiczne szkolenie. Przedsiębiorcy lokalni jak i zewnętrzni potrzebują także informacji o warunkach inwestowania w gminie. Szczególnym rodzajem informacji skierowanej do potencjalnych inwestorów jest szeroka promocja gminy na forum regionalnym, krajowym i europejskim. Mieszkańcy gminy oczekują zaś oprócz doradztwa i edukacji gospodarczej, wskazywanie instytucji wspomagających rozwój małej i średniej przedsiębiorczości.

Celem zadania jest zatem doradcze, informacyjne i szkoleniowe wspieranie lokalnej przedsiębiorczości oraz promocja miejsca lokalizacji i korzyści dla inwestycji zewnętrznych. Ośrodek mógłby także zająć się przybliżaniem mieszkańcom i podmiotom gospodarczym idei integracji europejskiej. Wiąże się to także z propagowaniem informacji dotyczących warunków, norm i standardów, które Polska musi spełnić na etapie przedakcesyjnym. Ośrodek zająłby się także tworzeniem warunków organizacyjnych i instytucjonalnych do korzystania z funduszy pomocowych i strukturalnych UE.

Ośrodek zajmować się będzie również:

 pozyskiwaniem, gromadzeniem i dystrybucją informacji gospodarczych,

 konsultacjami finansowymi i podatkowymi, ale także badaniem rynku czy pomocą w opracowywaniu strategii firm,

 katalogowaniem ofert współpracy przedsiębiorstw i tworzeniem baz danych. o potrzebach i możliwościach współpracy firm lokalnych z przedsiębiorcami krajowymi i zagranicznymi zarówno zachodnioeuropejskimi jak i wschodnioeuropejskimi,

 pomocą w poszukiwaniu zagranicznych partnerów strategicznych do wspólnych przedsięwzięć gospodarczych,

 propagowaniem informacji o procesie integracji europejskiej i dostępności europejskich funduszy pomocowych i zasadach ich pozyskiwania.

 współpracą ze środkami masowego przekazu.

Zadanie 4: GMINNO-MIEJSKI INKUBATOR PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Na poziomie lokalnym, instytucją działającą na rzecz wspomagania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw oprócz ośrodków doradztwa są inkubatory przedsiębiorczości. Inkubator taki miałby większe szanse powodzenia gdyby był wspólną inicjatywą samorządowych władz gminy i miasta Rejowiec Fabryczny.

Inkubator poprzez dostarczanie odpowiedniej powierzchni na działalność gospodarczą, obsługę biurową i innych usług wspierających biznes, tworzy nowe miejsca pracy, zagospodarowuje zbędne i niewykorzystane obiekty przemysłowe, wspiera rozwój sektora prywatnego oraz transfer i komercjalizację nowych technik i technologii. Głównym celem tworzenia inkubatora przedsiębiorczości jest zatem:

 wszechstronna pomoc powstającym firmom w promocji, marketingu i zarządzaniu w początkowym okresie działalności aż do momentu osiągnięciu stabilizacji,

 profesjonalne zaistnienie firm na rynku poprzez osiągnięcie zdolności nie tylko do przetrwania ale także samodzielnego odniesienia sukcesu na rynku,

 aktywna walka z bezrobociem,

 zagospodarowanie wolnych terenów i obiektów,

 tworzenie lokalnych centrów innowacyjności i transferu technologii.

 wspieranie i uzupełnianie działań administracji rządowej i samorządowej w programie aktywnej walki z bezrobociem.

Zadaniem inkubatora przedsiębiorczości jest także wspieranie przedsiębiorczości mieszkańców. Jego funkcje skupiają się głównie na działalności oświatowej i popularyzatorskiej. Jest to swoista szkółka przedsiębiorczości, która ma za zadanie:

 przygotowywanie, uaktywnianie i wspieranie osoby bezrobotne do rozpoczęcia własnej działalności;

 stałą współpraca z dyrekcjami szkół średnich w celu wprowadzenia do programów edukacyjnych elementów myślenia przedsiębiorczego oraz wspomaganie absolwentów lokalnych szkół średnich w podejmowaniu działalności gospodarczej na własny rachunek.

Zadanie 5: MARKI TURYSTYCZNE

Marka turystyczna jest produktem turystycznym o optymalnym i konkurencyjnym potencjale rynkowym. Celem zadania jest wypromowanie istniejącego produktu lub wypracowanie nowego, który będzie podażowo - popytową koncepcją oferty turystycznej gminy. Marką turystyczną gminy Rejowiec Fabryczny mogą być walory przyrody, zasoby dziedzictwa kulturowego lub inne osobliwości historyczne, zabytkowe, tradycje, obyczaje czy dokonania artystyczne.

Do istniejących można zaliczyć:

 środowisko przyrodnicze Pawłowskiego Obszaru Chronionego wraz z użytkiem ekologicznym na terenie pawłowskich lasów.

 tradycje przemysłu garncarskiego, bednarskiego i drzewnego

 pomniki przyrody w parku podworskim w Kaniach.

Istniejące marki turystyczne można by uzupełnić komplementarnymi formami rozwoju działalności kulturalnej i rozrywkowej, przygotowując je łącznie z miastem. Mogłyby to być imprezy sportowe czy wydarzenia kulturalne dużej rangi. Wśród markowych imprez promocyjnych ważne miejsce zajmują konkursy, festiwale, imprezy kulturalne i sportowe. Wskazywaniem tych markowych i kluczowych produktów mają zajmować się menedżerowie marek. Produkt marki turystycznej ma łączyć po stronie podażowej inwestycje turystyczne, zaś po stronie popytowej ma to być konkurencyjna oferta na turystycznym rynku nie tylko krajowym ale i międzynarodowym.

Zadanie dotyczy wszystkich miejscowości, obiektów i obszarów charakterystycznych dla gminy Rejowiec Fabryczny, które w danych warunkach mogą stać się najbardziej konkurencyjną ofertą gminną. Zachęcając firmy do inwestowania w markę turystyczną (obiekty, usługi czy know-how), realizacja zadania ma przyczynić się do wzrostu konkurencyjności gminy nie tylko na arenie regionalnej ale również krajowej i międzynarodowej.

Marki mają przyczynić się do wzrostu inwestycji turystycznych i przyciągania funduszy rozwoju. W efekcie należy oczekiwać powstawanie nowych miejsc pracy i wzrostu dochodów ludności. Marki mają za zadanie przyczynić się do wzmocnienia tożsamości lokalnej, co w perspektywie integracji europejskiej ma bardzo ważne znaczenie, szczególnie w kontekście integracji na płaszczyźnie “Europy Regionów”.

Zadanie 6: GRUPY PRODUCENCKIE I MARKETINGOWE ROLNIKÓW

Gmina Rejowiec Fabryczny ma charakter rolniczo-przemysłowy (urodzajne gleby, duży udział użytków zielonych, uprawa zboża, ziemniaków. Istnieją więc dobre warunki do rozwoju produkcji roślinnej i hodowli zwierząt z zachowaniem proekologicznych form gospodarowania.

W drodze do Unii Europejskiej, polskie rolnictwo musi przejść najtrudniejszą próbę. Niezbędna jest restrukturyzacja zatrudnienia w rolnictwie a także nowa organizacja pracy w rolnictwie. Właśnie w okresie przedakcesyjnym należy podjąć wiele działań służących poprawie efektywności rynku, standardów jakościowych i oraz tworzeniu nowych miejsc pracy na terenach wiejskich. Zadanie to jest zgodne z programami Unii Europejskiej, które zakresie rolnictwa wspierają:

 przetwórstwo i marketing produktów rolnych,

 poprawa jakości produktów rolnych,

 tworzenie grup producentów.

Zadaniem to ma na celu dokonanie szczegółowego rozeznania potrzeb i określenie możliwości rozwoju nowych rodzajów inicjatyw gospodarczych w rolnictwie (np. szkółkarstwo) i przeciwdziałanie przyczynom utrudniającym rozwój przedsięwzięć gospodarczych podejmowanych przez rolników.

Zadanie to ma też na celu propagowanie wśród rolników idei organizacji grup producenckich i marketingowych oraz konsultacje i doradztwo dla powstających grup rolników, pomoc w sporządzania biznesplanów, wdrażania nowych technik zarządzania i i rozliczania podatku VAT.

W ramach tego zadania należy prowadzić szkolenia menadżerów, doradców i konsultantów w dziedzinie zarządzania i marketingu produktów rolnych oraz organizowania konferencji i seminariów na temat zasad funkcjonowania rynków rolnych. Ze względu na szeroki zakres rzeczowy, zadanie należy realizować etapowo:

 etap I związany będzie z edukacją i szkoleniem rolników w celu merytorycznego przygotowania ich do prowadzenia działalności marketingowej,

 etap II dotyczy organizacji grup producenckich i marketingowych.

Zadaniem grup producenckich i marketingowych jest umocnienie pozycji rolników w pertraktacjach handlowych głównie z dostawcami środków produkcji i odbiorcami produktów rolnych.

Zadanie 7: GOSPODARKA LEŚNA

Gmina Rejowiec Fabryczny położona jest na obszarze Pawłowskiego Obszaru Chronionego wraz z użytkiem ekologicznym na terenie lasów pawłowskich. W gminie istnieje jednak wiele terenów o niskiej przydatności rolniczej, które mogą być przeznaczane do zalesienia (396 ha gruntów przeznaczonych jest do zalesienia). Szacuje się, że ok. 20% powierzchni gminy może podlegać zalesieniu. Celem zadania jest więc:

 ochrona lasów i wskazanie terenów do zalesienia,

 wykorzystanie najsłabszych gleb dla wzrostu lesistości gminy,

 wzbogacanie bioróżnorodności kompleksów leśnych

 wzbogacenie gatunkowe drzewostanów.

Zaproponowany kierunek zalesiania gminy jest zgodny także z priorytetem środków przedakcesyjnych. Generalnie Komisja Europejska w zakresie leśnictwa, wsakazuje na priorytet zalesiania, przetwórstwa i marketingu drewna. Przyjmuje się, że będą realizowane dolesienia enklaw:

 śródpolnych,

 śródleśnych,

 izolacyjnych,

Dolesienia przewiduje się także na najsłabszych glebach i nieużytkach. W gminie niezbędne są też pasy zieleni izolacyjnej wzdłuż tras komunikacyjnych istniejących i planowanych tras szybkiego ruchu czy obszarów intensywnej działalności inwestycyjnej.

Poprzez zalesienia możliwa jest również rekultywacja obszarów poeksploatacyjnych. Lasy wpływają też na ochronę gleb, wód i powietrza. Poprawiają też jakość krajobrazu, warunki życia i wypoczynku człowieka. Poza funkcją ochronną i ekologiczną lasów, bardzo ważna jest także funkcja rekreacyjna.

Zadanie będzie realizowało głównie poprawę kondycji ekologicznej środowiska przyrodniczego gminy. Umożliwi również wdrożenie kompleksowego systemu:

 gospodarki łowieckiej.

 pozyskiwanie drewna,

 przebudowy drzewostanów.

Zadanie 8: OCHRONA WÓD POWIERZCHNIOWYCH I PODZIEMNYCH

Na terenie gminy szczególnej ochrony wymagają czyste wody podziemne. Dążyć też należy do poprawy jakości wód powierzchniowych (szczególnie rzeki Wieprz) i zwiększenia małej retencji. Kompleksowy system gospodarki wodnej wymaga wielu działań nie tylko technicznych (kanalizacja, oczyszczanie ścieków, wysypiska śmieci i inne) ale także prawnych i edukacyjnych.

Ekosystem obszarów wód powierzchniowych wymaga regulacji stosunków wodnych i ochrony przed zanieczyszczeniami pochodzącymi głównie z wiejskich oczyszczalni ścieków. Zabezpieczenia wymagają wody Dorohuczy i Wieprza oraz cieki wodne i rowy melioracyjne.

Celem zadania jest zatem:

 ochrona wód podziemnych i poprawa czystości wód powierzchniowych,

 umożliwienie wykorzystania powierzchniowych zbiorników wodnych, rzek i ich dolin dla funkcji rekreacyjnych, ekologicznych i gospodarki wodnej,

 budowy zbiorników retencyjnych,

 budowy i modernizacji infrastruktury ochrony środowiska, jak: oczyszczalnie ścieków, sieci sanitarne, kanalizacja, gospodarka odpadami komunalnymi,

Kompleksowo i racjonalnie prowadzona gospodarka wodna w strategii rozwoju gminy ma w efekcie przyczynić się do ochrony stanu jakościowego wód rzecznych i podziemnych oraz poprawy jakości zaopatrzenia w wodę. Ma to zapewnić podnoszenie jakości środowiska naturalnego i wzrost jakości i poziomu życia mieszkańców i kształtowania postaw proekologicznych.

Racjonalna gospodarka zasobami wodnymi ma doprowadzić także do:

 możliwości budowy stawów hodowlanych i oczek wodnych,

 wzbogacania roślinności w dolinach wodnych,

 rekultywacji wodnej obszarów poeksploatacyjnych.

Zadanie 9: OŚRODKI AGROTURYSTYCZNO-REKREACYJNE

W gminie Rejowiec Fabryczny istnieją dobre warunki do rozwoju agroturystyki i rekreacji oraz turystyki kwalifikowanej. Niezbędne jest jednak wyznaczenie szlaku turystycznego łączącego atrakcyjne rejony gminy oraz utworzenie gminnego ośrodka informacji i obsługi turystów. Istnieją też tradycje przemysłu garncarskiego, bednarskiego i drzewnego. W zakresie agroturystyki i rekreacji ważną rolę odgrywa Pawłowski Obszar Chroniony czy pomniki przyrody w parku podworskim w Kaniach. Atutem jest też rzeka Dorohucza, torfowiska w rejonie Mokrego Rowu, dolina rzeki Wieprz z 1730 ha wielofunkcyjnym zbiornikiem wodnym Oleśniki wykorzystywanym dla potrzeb kanału Wieprz-Krzna i dla rekreacji. Przewiduje się również budowę 20 ha zbiornika retencyjnego “Poczekajka”. Możliwy jest rozwój ośrodka sportów wodnych na zbiorniku Oleśniki i Poczekajka.

Największą dynamikę rozwoju wykazuje obecnie agroturystyka, która nie wymaga wielkich nakładów inwestycyjnych na bazę materialną a stanowić może dodatkowe źródło dochodów rolników. Dla potrzeb rozwoju agroturystyki, turystyki i rekreacji niezbędne jest jednak atrakcyjne środowisko przyrodnicze, które gmina posiada. Celem zadania jest:

 wykreowane wymienionych walorów turystycznych.

 propagowanie różnych form turystyki i wzrost liczby gospodarstw agroturystycznych.

Proponowany kierunek rozwoju gospodarstw agroturystycznych kwalifikuje się także do objęcia pomocą w ramach przedakcesyjnego programu SAPARD. Wskazany priorytet dotyczy bowiem rozwoju i dywersyfikacji takich kierunków działalności gospodarczej w gospodarstwach rolnych, które zapewniają alternatywne źródła dochodu.

Program dotyczy wskazanych terenów rekreacyjnych, które stanowić będą ośrodki rekreacyjne gminy. Na obszarach tych dopuszcza się także inne nieuciążliwe formy działalności biznesowej. We wskazanych ośrodkach funkcjonują określone wsie, które mogą stanowić doskonałe zaplecze do rozwoju agroturystyki w gminie. Atutem gospodarstw agroturystycznych jest nie tylko środowisko przyrodnicze ale i charakterystyczna dla tego obszaru architektura i różne formy rękodzieła tradycji ludowych.

Niezbędne jest utworzenie gminnego centrum informacji turystycznej i obsługi turystów. Ofertę agroturystyczno - rekreacyjną należy też kierować do mieszkańców innych regionów Polski, szczególnie Śląska.

Ważne znaczenie w kontekście realizacji zadania ma także powiązanie gminy z miastem jako ośrodkiem funkcji wyższego rzędu o zasięgu ponadlokalnym.

Zadanie 10: OŚRODKI INTEGRACJI MIESZKAŃCÓW

Jest to zadanie obejmujące tworzenie kompleksowych układów usług lokalnych i miejsc otwartych na wsiach, gdzie mogliby zbierać się mieszkańcy w celach organizacyjnych, kulturalnych i rekreacyjnych. W skład takiego programu mogą wchodzić boiska ogólnodostępne i place, parki wiejskie, świetlice, ośrodki ważniejszych sklepów i punktów usługowych w zwartej zabudowie.

Zadanie 11: INFRASTRUKTURA TECHNICZNA

Na terenie gminy szczególnej ochrony wymagają czyste wody podziemne. Należy zatem wyposażyć wszystkie wsie w sieć wodociągową i kanalizacyjną, przydomowe oczyszczalnie ścieków i oczyszczalnię zbiorczą dla systemu kanalizacyjnego. Należy przewidzieć zorganizowany system gospodarki odpadami, w tym system gromadzenia odpadów i ich składowania na zorganizowanym i technicznie zabezpieczonym składowisku.

W programie zadań komunalnych należy opracować projekt gazyfikacji gminy z wyprzedzającym rozpoznaniem liczby i rozmieszczenia potencjalnych odbiorców.

Zadanie 12: DROGI GMINNE

Przez teren gminy przebiega linia kolejowa na kierunku Chełm - Dorohusk i Krasnystaw-Hrebenne oraz istnieje dobre połączenie drogowe z międzynarodową drogą nr 12 Lublin Dorohusk oraz drogą nr 17 Lublin – Hrebenne. Należy więc rozwijać usługi związane z obsługą międzynarodowego ruchu na tych trasach.

W zakresie rozwoju układu dróg gminnych niezbędne jest podjęcie działań zmierzających do ich budowy, modernizacji i odnowy. Działania dotyczą dróg:

Nr 04 004 Kanie - Krasne,

Nr 04 002 Liszno - Leszczanka - Wólka Kańska,

Nr 04 001 Kanie -Gołąb - Elżbiecin,

Nr 04 006 Zalesie Kańskie.

W zakresie układu dróg powiatowych do budowy przewiduje się następujące odcinki:

Nr 6215 Kanie - Ewopole,

Nr 6216 Wólka Kańska – Oleśniki,

Nr 6220 Pawłów – Krowice,

Nr 6140 Rejowiec Fabryczny – Krzywowola – Bezek.

Inne drogi powiatowe powinny być poddane remontom, wzmacniającym nawierzchnię.

W układzie dróg wojewódzkich potrzebna jest budowa parkingu przy drodze nr 840 Marynin – Rejowiec przy skrzyżowaniu z drogą międzynarodową Chełm – Lublin.

Celem zadania jest kształtowania harmonijnego systemu komunikacyjnego dla ruchu towarowego, pasażerskiego, pieszego i turystycznego, budowy oświetlenia ulicznego energooszczędnego, czy w ogólności poprawy stanu i parametrów połączeń komunikacyjnych.

Zadanie 13: BEZPIECZNA GMINA

Zadanie dotyczy bezpieczeństwa socjalnego i porządku publicznego mieszkańcó gminy. Bezpieczeństwo kojarzy się głównie ze spokojem, porządkiem oraz zdolnością kompetentnych władz i organów do zorganizowanego i szybkiego reagowania na wszystkie sygnały o zagrożeniach. W ostatnich latach w procesie transformacji systemowych i gospodarczych oraz ubożenia społeczeństwa, obserwuje się wzrost patologicznych zachowań społecznych, które wywierają bezpośredni wpływ na stan porządku prawnego. Coraz bardziej zagrożone jest też bezpieczeństwo socjalne ludzi w wieku starszym, którzy oczekują i potrzebują pomocy.

Celem zadania jest też przeciwdziałanie przestępczości i patologiom społecznym. Wobec powszechnie narastającej skali problemu niezbędne jest włączenie do programu nie tylko służb porządkowych ale i wychowawców a do pewnego stopnia i szerokie rzesze społeczeństwa. W walce z przestępczością i patologiami niezbędne jest podjęcie szeroko zakrojonych działań profilaktycznych. Celem działania jest też:

 ograniczenia przestępczości,

 walki z narkomanią i alkoholizmem,

 wzrostu poczucia bezpieczeństwa porządku publicznego mieszkańców,

 wzrostu poczucia bezpieczeństwa socjalnego,

 obniżenia poziomu subiektywnego poczucia lęku,

 wzrostu prestiżu instytucji działających na rzecz bezpieczeństwa,

 tworzenia zintegrowanego systemu ratownictwa i zagrożeń kryzysowych.

Zadanie 14: ROZWÓJ OŚWIATY I DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

W gminie słabo jest rozwinięte zaplecze materialne szkół. Istnieje też potrzeba nowoczesnego wyposażenia pracowni i zaplecza sportowego szkół. Odczuwa się też wyraźny brak szkół średnich. Perspektywicznie problem polega głównie na dostosowywaniu sieci szkół, programów nauczania i kwalifikacji nauczycieli do potrzeb gospodarki rynkowej. Zadanie wiąże się z ustawowym zadaniem samorządów w zakresie edukacji publicznej oraz utrzymania gminnych obiektów administracyjnych oraz obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Głównym wyznacznikiem zmian są tu procesy demograficzne. W skali kraju do 2020 roku zakłada się stabilizację demograficzną. Należy oczekiwać, że w gminie Rejowiec Fabryczny może następować niewielka przewaga emigracji nad imigracją. Zmniejszająca się liczba młodzieży może spowodować w przyszłości likwidację niektórych szkół, szczególnie na terenach wiejskich.

Zadanie to ma przyczynić się do przezwyciężania problemów zidentyfikowanych w analizie SWOT tj. dostosować sieć szkół i programy np. przedsiębiorczość do potrzeb lokalnego rynku pracy, ułatwić przekwalifikowania nauczycieli, pozyskiwania nauczycieli języków obcych, poprawić bazę lokalowa bibliotek i zasoby nowości wydawniczych w bibliotekach, organizować czas wolny młodzieży w taki sposób, by zapobiegać różnym patologiom społecznym wśród młodzieży

Najważniejszym standardem wykształcenia jest upowszechnienie i podniesienie na wyższy poziom edukacji informatycznej z dostępem do Internetu i znajomość języków obcych. W tym celu niezbędne jest nie tylko kształcenie młodzieży ale i zapewnienie możliwości ustawicznego dokształcania kadr nauczycielskich.

Inne zadania strategiczne na terenie gminy:

Zadanie 15: REKULTYWACJA WYROBISK

Zadanie 16: MARKETING GMINY

Zadanie 17: UTWORZENIE SZKOŁY ŚREDNIEJ

Zadanie 18: ZORGANIZOWANIE SYSTEMU MARKETINGU GMINNEGO